Nieuwbouwprijs Amsterdam

Nieuwbouwprijs 2021

Partners Nieuwbouwprijs

  • Amsterdam Woont
  • AT5
  • Bouwend Nederland
  • Gemeente Amsterdam
Oostenburg

Oostenburg

Opdrachtgever De Alliantie
Architect Architectenbureau Meijran Partners
Aannemer Ooijevaar
Projectnaam Oostenburg
Stadsdeel Centrum
Aantal woningen 148

Oostenburg: genomineerd voor de Amsterdamse Nieuwbouwprijs 2012

Het complex Oostenburg werd in 1871 gebouwd door de N.V. Woningmaatschappij. Het was een vroeg voorbeeld van sociale woningbouw. Oostenburg bood ruimte aan 217 kleine woningen. De meeste appartementen hadden een oppervlakte van ongeveer 35 m2, een deel was slechts 25 m2 groot. Sinds 2005 is het complex een gemeentelijk monument.

Omdat het complex en de woningen gedateerd en in technisch slechte staat verkeerden, werd in nauw overleg met de bewoners besloten het geheel grondig te renoveren.

Hiertoe vond funderingsherstel plaats en werden de bouwfysische kwaliteiten verbeterd. De woningen werden zowel warmte- als geluidstechnisch geïsoleerd en voorzien van mechanische ventilatie en centrale verwarming. Het pand werd van binnen gestript en opnieuw ingericht met 78 kleine woningen van 35-45 m2 en 70 grotere woningen van 70 m2. Van de oorspronkelijke bewoners gaven er 63 aan te willen terugkeren.

Het Parool over Oostenburg: Modern huis in oude buurt

In een hoekje van Oostenburg, tussen het voormalige Storkterrein en de Wittenburgervaart, ligt een dorpje verscholen uit 1872. In dat jaar werden er 217 arbeiderswoningen gebouwd, tussen de 25 en 35 vierkante meter groot, onder andere met geld van de grootvader van Freddy Heineken. “Sociale woningbouw avant la lettre, nog van vóór de Woningwet,” typeert projectleider Marieke Top (53) van woningcorporatie De Alliantie.

Het buurtje is gemeentelijk monument, mede omdat het ontwerp werd toegeschreven aan Dolf van Gendt, de beroemde architect van (onder meer) de fabriekshallen op het nabijgelegen Storkterrein, het Concertgebouwen de Stadsschouwburg. Het blijkt echter van de hand te zijn van vader en zoon Willem Hamer – ook niet de geringsten, als architecten van het Vondelparkpaviljoen en hotel De l’Europe.

De fundering van deze woningblokken bleek enige tijd terug zo slecht te zijn, dat die direct vernieuwd moest worden. Daaraan werd een ingrijpende opknapbeurt gekoppeld, waarbij het monumentale karakter behouden moest blijven. “De cultureel-historische waarde speelde een belangrijke rol,” aldus Top.

Voor aannemingsbedrijf Ooijevaar was zo’n grootschalig vernieuwbouwproject uniek, vertelt directeur Paul Vlaar (34). “We hebben de buitenkant met respect behandeld. Veel voegwerk was zelfs zo goed, dat we dat zo gelaten hebben. Maar binnen kwamen moderne woningen die aan de eisen van deze tijd voldoen. Je verwacht buiten niet wat je binnen ziet.”

In het complex kwamen 148 nieuwe woningen, de helft 45 vierkante meter groot, de andere tachtig vierkante meter. Bij het ontwerpen van die nieuwe indeling moest architect Paul Witte van Meijran Partners steeds schipperen tussen de eisen van Monumentenzorg en de bouwregels. De vloeren mochten niet zo grondig geïsoleerd worden als Witte wilde; als er wat te klagen valt door de bewoners, gaat het dan ook over de gehorigheid.

Maar er zitten wel brandwerende plafonds en zelfs een sprinklerinstallatie in, en de kunststof kozijnen zijn vervangen door houtwerk volgens het oorspronkelijke ontwerp, maar dan met dubbel glas.

Ongeveer negentig oorspronkelijke bewoners keerden terug, en 35 woningen zijn in de vrije sector verhuurd. De Oostenburgers zijn allemaal even enthousiast; zij geven hun woningen een 8,2 als rapportcijfer. “Ik woon in het mooiste huis van Amsterdam,” deelde er een mee bij het onderzoek onder de bewoners.

Hans de Cleen (65) is de dolgelukkige bewoner van een benedenwoning van 45 vierkante meter, met achter een tuintje aan het water en onder de kap een lattenzolder. Daarvoor betaalt hij 570 euro huur per maand.

“Dit huis zit me als een jasje,” zegt hij. “Dit is een heel prettige buurt, heel rustig, maar toch middenin bruisend Amsterdam. Veel mensen hebben zich jarenlang ingezet om dit buurtje te behouden, terwijl hieromheen op de Oostelijke Eilanden zo veel is gesloopt. Hier kun je nog zien hoe er al die tijd op de eilanden is gewoond. Maar we hebben er wel de moderne gemakken bij.”

De vijf juryleden – die zelf elders in de stad nieuwbouw bewonen – zijn eenstemmig over de nominatie van Oostenburg. Het behoud van dit stukje oude stad, met zelfs de terugkeer van typische balkenplafonds in moderne woningen, waarderen zij zeer. “Je hebt hier een groot gevoel van vrijheid, zo aan het water,” vindt Jolanda Koeman (52). “Dit is een pareltje,” vat Ineke Genee (44) samen, “een verborgen schat in de stad.”