Nieuwbouwprijs Amsterdam

Nieuwbouwprijs 2021

Partners Nieuwbouwprijs

  • Amsterdam Woont
  • AT5
  • Bouwend Nederland
  • Gemeente Amsterdam
Haveneiland West Blok 11ab

Haveneiland West Blok 11ab

Stadsdeel Oost
Nieuwbouwlocatie IJburg
Opdrachtgever IJ-Delta Ontwikkeling
Architect KCAP Architects and Planners, Visser Van Aalderen Architecten, BPvF
Projectnaam Haveneiland West Blok 11ab
Aannemer ERA Bouw

Haveneiland West Blok 11ab: derde plaats bij de Amsterdamse Nieuwbouwprijs 2007

In het stedebouwkundig plan van KCAP is gezocht naar een grote architectonische samenhang waarbinnen de bouwdelen van de verschillende architecten als zelfstandige gebouwen herkenbaar moesten zijn. Het stedenbouwkundig plan benadrukte de beoogde samenhang in het blok door middel van uitgebreide materiaal-en kleurvoorstellen.

In het ontwerp worden de massa’s van de bouwdelen tot zelfstandige gebouwen door de behandeling van de gevel. De gevel is een weefsel van metselwerk; penanten en banden die helemaal om de gebouwen heen vouwen. De notie van een huid of weefsel wat ‘omvouwt’, wordt versterkt door de geringe plastiek die alleen plaatsvindt in de dikte van de gevel (vergelijk schering en inslag bij weefsel). De gevels lijken licht ondanks het zware materiaal.

Het uitgangspunt voor alle plattegronden is dat een huis is opgebouwd uit ruimten met een eigen identiteit en niet bestaat uit een optelling van functies. Zo bezit iedere plattegrond de mogelijkheid om bepaalde ruimten voor verschillende functies te gebruiken, al naar gelang de invulling van de bewoners. De hal van de appartementen vormt de spil, waaromheen zich ruimten bevinden die op verschillende manieren kunnen worden gekoppeld en gebruikt.

De ‘waterwoningen’, met zeventien meter lange gevel langs het water hebben vele gebruiksmogelijkheden. De uitgewerkte plattegrond is een van de opties.

Het Parool over Haveneiland West blok 11AB: Een stuk stad met panden in plaats van wanden

De overeenkomst tussen de twee blokken op IJburg die volgens de jury van de Nieuwbouwprijs in de top tien thuishoren, is opmerkelijk. Net als Rieteiland West Blok 3a, vorige week beschreven, is ook Haveneiland West Blok 11ab ontworpen als een grote rechthoek met binnenhoven. En net als architect Thijs Asselbergs op Rieteiland, kozen Irma van Oort (42) en Evert Dorresteijn (41) van architectenbureau KCAP voor ‘stedelijke buitenwanden en zachte binnenkanten’.

Maar het complex op Haveneiland is veel groter: 155 woningen, zowel koop- als (sociale) huur, plus een woonzorgcomplex en bedrijfsruimtes. Bovendien wordt het doorsneden door één van de grachten die IJburg kenmerken. En dan waren Van Oort en Dorresteijn ook nog gebonden aan strakke bouwkundige regels, en verslechterde na de eeuwwisseling de markt. Toch zijn zij er trots op dat hun oorspronkelijke ontwerp overeind mocht blijven van ontwikkelaar IJ-Delta, waarin Woningstichting Zomers Buiten, Bouwfonds, Era Bouw en Smits Bouwbedrijf samenwerken.

“Wij wilden een stuk stad met veel variatie en diverse soorten woningen,” vertelt Irma van Oort, “panden in plaats van wanden.” Zij knipten hun plan op in kleinere blokken, die in kleur verschillen en door drie verschillende architectenbureaus werden ontworpen; behalve KCAP ook de koppels Hugo Beschoor Plug met Isabel von Fournier en Ruth Visser met Markus van Aalderen.

Het resultaat viel goed bij de jury die de top tien samenstelde. “Die variatie van gevels maakt het blok niet monotoon,” oordeelde Pablo Herrera. De speelruimte in de binnenhof die zo op het water uitkomt, baarde Ans van der Hall wel wat zorgen.

“Wij wilden het water erbij betrekken,” legt architecte Van Oort uit, “en wij wilden speelruimtes creëren tussen de woningen. Daarvoor moesten wij ze heel slim groeperen.”

De bewoners zijn zeer te spreken over de hofjes (‘intimiteit en gezelligheid’), de diversiteit en ‘menselijke maat’ van hun woningen en de lichte ruimtes waarin zij leven. Zij geven gemiddeld een dikke acht als rapportcijfer.
“Ik beschouw dat als een bijzonder compliment,” reageert Dorresteijn. “Het moet altijd maar blijken of de bewoners het net zo oppakken als je het bedoelt.”

Als voorbeeld geven de architecten de waterwoningen, die zij situeerden in overgebleven smalle, lange kavels langs de gracht. In één daarvan woont Pauline Briesum (45) met haar man.

“Wij woonden eerst in Hilversum, maar mijn man is blij terug te zijn in Amsterdam,” vertelt zij. “Hij werkt hier, en we wilden vooral uit Hilversum weg vanwege de files.”

“We reden vaak langs IJburg, en zijn toen een keer zomaar het verkoopkantoor binnengestapt, zonder ons echt te oriënteren op andere plekken in Amsterdam. We zijn gek op water, en dit huis ligt vijftien meter langs deze gracht.” Voor hun woning, met 195 vierkante meter over drie verdiepingen, betaalden zij 485.000 euro, inclusief een plek in de parkeergarage. “IJburg was wel wennen,” geeft Briesum toe. “Ik was gehecht aan dat knusse van ’t Gooi. Maar nu bevalt het heel goed. Er wonen veel jonge mensen rond het binnenpleintje. En hier komen ook veel kinderen spelen die ergens anders wonen. En ik vind het plezierig dat IJburg langzamerhand ook wat meer multicultureel begint te worden.”